Cách thiết kế hành trình trải nghiệm di sản số cho bảo tàng và khu di tích

Trải nghiệm di sản số cần có kịch bản, không chỉ có công nghệ

Một bảo tàng hoặc khu di tích có thể sở hữu nhiều hiện vật, hình ảnh, tư liệu và câu chuyện giá trị. Tuy nhiên, nếu các nội dung này được đưa lên nền tảng số một cách rời rạc, người dùng sẽ khó hiểu và khó ghi nhớ. Vì vậy, thiết kế hành trình trải nghiệm di sản số cần bắt đầu từ kịch bản nội dung.

Bước đầu tiên là xác định mục tiêu trải nghiệm. Đơn vị muốn phục vụ khách tham quan phổ thông, học sinh, sinh viên, nhà nghiên cứu hay du khách quốc tế? Mỗi nhóm người dùng có nhu cầu khác nhau. Học sinh cần nội dung dễ hiểu, trực quan và có tính tương tác. Nhà nghiên cứu cần dữ liệu chi tiết, nguồn tư liệu và khả năng tra cứu. Du khách cần thông tin ngắn gọn, hấp dẫn và gắn với hành trình tham quan.

Bước thứ hai là xây dựng chủ đề. Một hành trình tốt nên được chia thành các tuyến nội dung như lịch sử hình thành, nhân vật tiêu biểu, hiện vật nổi bật, không gian kiến trúc, câu chuyện văn hóa, nghề truyền thống hoặc tuyến tham quan theo thời gian. Chủ đề giúp người dùng có định hướng thay vì bị ngợp bởi quá nhiều thông tin.

Bước thứ ba là chọn điểm tương tác. Không phải nội dung nào cũng cần 3D, VR hay AI. Những hiện vật đặc biệt có thể dùng mô hình 3D. Những không gian khó tiếp cận có thể dùng tour ảo. Những câu chuyện thiếu hình ảnh minh họa có thể dùng video phục dựng AI sau khi được kiểm duyệt chuyên môn. Những nội dung cần tra cứu nhanh có thể đưa lên kiosk cảm ứng hoặc bản đồ số.

Bước thứ tư là thiết kế trải nghiệm đa lớp. Người dùng nên có lựa chọn xem nhanh, xem chi tiết, nghe thuyết minh, xem hình ảnh, mở video, quan sát mô hình 3D hoặc chuyển sang tuyến nội dung liên quan. Cách thiết kế này giúp trải nghiệm linh hoạt cho nhiều đối tượng.

Bước cuối cùng là quản trị và cập nhật. Di sản số không phải sản phẩm làm một lần rồi để đó. Nội dung cần được bổ sung theo triển lãm, sự kiện, chương trình giáo dục và chiến dịch truyền thông.